แนวทางการดำเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

By admin, เดือนสิงหาคม 15, 2014

ชื่อผู้ถอดบทเรียน นางสาวชลธิชา คีรีพาเจริญกุล
ตำแหน่ง นักวิชาการพัฒนาชุมชนปฏิบัติการ
วันดำเนินการ วันที่ ๑ กรกฎาคม 2557
สถานที่ดำเนินการ บ้านป่าเกี๊ยะนอก หมู่ ที่ 1 ตำบลบ่อแก้ว อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่

๑. ข้อมูลพื้นฐาน สภาพทั่วไปก่อนการดำเนินงาน
โครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ เป็นโครงการเพื่อส่งเสริมการใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาหมู่บ้านให้มีระบบบริหารจัดการชุมชน ด้วยการนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้เป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมสำหรับปรับเปลี่ยน ระบบคิดเพื่อเสริมสร้างวิถีชีวิตที่เหมาะสมเป็นชุมชนเข้มแข็งพึ่งตนเองได้
หมู่บ้านเป้าหมายในการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ คือ บ้านป่าเกี๊ยะนอก หมู่ ที่ 1 ตำบลบ่อแก้ว อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นหมู่บ้านที่เข้าร่วมโครงการต่างๆที่อำเภอสะเมิงได้ส่งเสริม
บ้านป่าเกี๊ยะนอก มีกิจกรรมการดำเนินงานภายในหมู่บ้านที่สอดคล้องกับโครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอสะเมิงจึงได้ให้การสนับสนุนและส่งเสริมในการขับเคลื่อนกิจกรรมโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ เฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา ระดับ “พออยู่พอกิน ” ปีงบประมาณ ๒๕๕5 จากการค้นหาปัญหา อุปสรรค (SWOT) พบจุดเด่น จุดด้อยของชุมชน ยังขาดการเรียนรู้ที่จะพัฒนาตนเอง พัฒนาชุมชนให้เกิดความยั่งยืน
บ้านป่าเกี๊ยะนอก เป็นหมู่บ้านที่ได้นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมามาปรับใช้ในหมู่บ้าน สืบเนื่องจากได้รับการส่งเสริมและสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมในด้านเศรษฐกิจพอเพียง จากองค์การบริหารส่วนตำบลบ่อแก้ว โดยการนำราษฎรในหมู่บ้านไปศึกษาดูงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงที่ประสบผลสำเร็จ ที่จังหวัดเชียงราย กิจกรรมในหมู่บ้าน คือการตั้งกลุ่มปุ๋ยหมักอินทรีย์ชีวภาพบ้านป่าเกี๊ยะนอก และการให้การสนับสนุนเมล็ดพันธ์ผักให้ปลูกในครัวเรือนของตัวเอง เพื่อเป็นการลดค่าใช้ในครัวรัวเรือนต่อมาหน่วยงานของส่วนราชการต่างๆเข้ามาให้การส่งเสริมการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดำเนินชีวิต เช่นศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอสะเมิงในเรื่องการลดรายจ่าย การส่งเสริมอาชีพเสริม ประกอบไปด้วยการปลูกผักสวนครัวไว้กิน การทำน้ำยาเอนกประสงค์ การเลี้ยงกบ การปลูกกล้วย การปลูกกาแฟ การปลูกสตรอเบอรรี่ การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร การทอผ้าเป็นต้น สำนักงานเกษตรอำเภอสะเมิง ได้เข้ามาให้ความรู้ในด้านการทำการเกษตรขอคนในหมู่บ้าน เช่นการส่งเสริมการลดต้นทุนการผลิต การทำน้ำหมักชีวภาพ การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร สำนักงานปศุสัตว์อำเภอและศูนย์ศึกษาห้วยฮ่องไคร้ได้อบรมการเลี้ยงสุกรและสนับสนุนพันธุ์สุกรให้จะเห็นได้ว่าทุกครัวเรือนในหมู่บ้านมีการปลูกพืชผักสวนครัวและเลี้ยงสัตว์ไว้กินในครัวเรือน โดยไม่ต้องซื้อมีการแบ่งปันซึ่งกันและกัน ครัวเรือนมีอาชีพเสริม ชุมชนรู้รักสามัคคี ราษฎรมีความรักใคร่ สามัคคีกัน มีการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน จากการเข้าร่วมเวทีแลกเปลี่ยนภายในหมู่บ้าน หรือการค้นหาปัญหา อุปสรรค (SWOT) พบว่างชุมชน ยังขาดการเรียนรู้ที่จะพัฒนาตนเอง ขาดพัฒนาชุมชนให้เกิดความยั่งยืน อาทิเช่นอบายมุข สิ่งเสพติด เช่น การดื่มสุราค่อยข้างมาก การสูบบุหรี่ ปัญหาต้นทุนการผลิตสูง เช่น ปุ๋ยเคมี สารเคมี เป็นต้น

๒. การจัดการความรู้
ในการดำเนินงานการขับเคลื่อนการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบมีขั้นตอน ดังนี้

2.๑ ขั้นตอนการเตรียมตัว
2.๑.๑ การกำหนดเป้าหมายการดำเนินงานตามโครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบฯ
2.๑.๒ เข้าร่วมฝึกอบรมโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ เฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา ร่วมกับเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนอำเภอ เพื่อรับทราบแนวทาง ขั้นตอน กระบวนการ และเป้าหมาย/วัตถุประสงค์ของการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบฯ
2.๑.๓ ศึกษารายละเอียดแนวทาง ขั้นตอน กระบวนการ และเป้าหมาย/วัตถุประสงค์ของการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบฯ ให้เข้าใจอย่างชัดเจนร่วมกับเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนอำเภอสะเมิง
2.๑.๔ เตรียมความพร้อมพื้นที่ดำเนินการ กำหนดกลุ่มเป้าหมายการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ เฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา การสร้างความเข้าใจ ชี้แจงโครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ พร้อมทั้งประสานความร่วมมือกับแก่ส่วนราชการ ภาคีการพัฒนา องค์การบริหารส่วนตำบล
2.๑.5 จัดเตรียมเอกสาร/วัสดุอุปกรณ์ในการจัดการประชุมกลุ่มเป้าหมาย

๒.2 ขั้นตอนดำเนินการ
2.๒.๑. ประชุมชี้แจงและทำความเข้าใจให้กับหมู่บ้านในการดำเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง
ต้นแบบเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา โดยจัดให้มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในเวทีการประชุม เพื่อให้เกิดความชัดเจนในการดำเนินงานตามโครงการฯ
2.๒.๒. การสร้างแกนนำในการขับเคลื่อนกิจกรรม ซึ่งประกอบไปด้วย ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล กรรมการหมู่บ้าน ประธานกลุ่มอาชีพ และคัดเลือกคนในหมู่บ้าน จำนวน ๓ คน เพื่อเข้าร่วมอบรมการสร้างแกนนำหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง
2.๒.๓. การคัดเลือกครัวเรือนเป้าหมาย จัดประชาคมเพื่อคัดเลือกครอบครัวพัฒนา จำนวน ๓๐ ครัวเรือนคุณสมบัติของครัวเรือนที่ได้รับการพิจารณา คือ
1. มีความสมัครใจที่จะเข้าร่วมโครงการ
2. มีการดำเนินกิจกรรมตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอยู่บ้างแล้ว
3. เป็นผู้นำชุมชนทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ
กลยุทธ์
1. การใช้เวทีประชาคมในการคัดเลือกครอบครัวพัฒนา โดยความสมัครใจ
2. ให้ชาวบ้านมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
3. เพื่อเป็นพันธะสัญญาในการเข้าร่วมกิจกรรมของผู้ที่ถูกคัดเลือกและเป็นบุคคลพัฒนาที่
ชาวบ้านยอมรับเพื่อเป็นครัวเรือนต้นแบบต่อไป
2.๒.๔. การสร้างการเรียนรู้แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง
1. การประชุมเชิงปฏิบัติการสร้างความเข้าใจแก่ครอบครัวพัฒนา โดยให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้มี
ส่วนร่วมในทุกกระบวนการของโครงการ
2. บรรยายเรื่องแนวคิดและการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
กลยุทธ์
1. การแบ่งกลุ่มผู้เข้าร่วมอบรมเพื่อให้ผู้เข้าร่วมอบรมได้นำเสนอ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้
2. การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
3. การทำพันธะสัญญาทำกิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่งในการเข้าร่วมโครงการฯ และเป็นการเทิดพระเกียรติให้กับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ
4. การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการในหมู่บ้าน
2.๒.5. การประชุมเชิงปฏิบัติการ/สาธิตกิจกรรมการดำรงชีวิตตามแนววิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง
1. การสาธิตกิจกรรมการดำเนินชีวิตตามแนววิถีเศรษฐกิจพอเพียง
2. การสาธิตการทำน้ำหมักชีวภาพ การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร โดยมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารกลุ่ม พร้อมทั้งมีการจัดทำแนวทางการสร้างเครือข่ายภายในหมู่บ้าน เพื่อเป็นการส่งเสริมการลดต้นทุนการผลิต การรักษาทรัพยากรสิ่งแวดล้อม เป็นต้น
๔. กิจกรรมการเสริมสร้างความสานฉันท์และความสามัคคีของคนในหมู่บ้าน มีการประชุมครอบครัวพัฒนาเพื่อจัดประชุมในการเรียนรู้ในเรื่อง ประชาธิปไตยในหมู่บ้าน การเสริมสร้างความสานฉันท์และความสามัคคีในหมู่บ้าน และการประดับธงชาติเพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ตามโครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา

2.๒.6. การจัดเวทีประชาคมเพื่อติดตามและประเมินผล/การจัดการความรู้
๑. ติดตามตัวแทนครอบครัวพัฒนา ๓๐ คน
๒. จัดเวทีประชาคมเพื่อติดตามและประเมินผลความสุขมวลรวมของชุมชน/การจัดการความรู้เพื่อติดตามและประเมินผลความสุขมวลรวมของชุมชนและการจัดการความรู้วิธีการปฏิบัติที่ประสบผลสำเร็จ ประเมินผลตัวชี้วัดกระทรวงมหาดไทย
2.๓. กลยุทธ์ในการทำงาน
2.3.๑. การชี้แจงทำความเข้าใจสร้างความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
2.3.๒. การประสานงาน สร้างความคุ้นเคยกับคนในหมู่บ้าน
2.3.๓. ต้องสร้างครัวเรือนตัวอย่างที่ประกอบอาชีพ และดำรงชีพตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียง
2.3.๔. ปรับทัศนคติ ลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ขยันขันแข็ง
2.๔. สรุปบทเรียน
ปัจจัยสู่ความสำเร็จ
2.4.๑. การสร้างทีมงานเป็นสิ่งสำคัญมากในการทำงานให้ประสบผลสำเร็จเพราะการทำงานพัฒนาชุมชนเป็นงานที่ใช้หลัก “การมีส่วนร่วม” ในทุกระดับภาค